Spłaszczenie główki u niemowląt, określane również jako deformacje ułożeniowe, to częsty problem pojawiający się w pierwszych miesiącach życia dziecka. Wynika on najczęściej z długotrwałego, nierównomiernego nacisku na delikatne i wciąż rozwijające się kości czaszki.
Do najczęściej występujących typów deformacji należą brachycefalia (spłaszczenie tylnej części głowy), plagiocefalia (asymetryczne spłaszczenie) oraz brachycefalia asymetryczna. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia opieka mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju kształtu główki dziecka oraz jego komfortu.
Rodzaje spłaszczeń i deformacji główki niemowlaka
Brachycefalia
Brachycefalia to deformacja ułożeniowa, w której główka dziecka staje się nadmiernie szeroka i skrócona w stosunku do swojej długości. Najczęściej jest wynikiem długotrwałego nacisku na tylną część czaszki, prowadzącego do jej spłaszczenia. Zjawisko to często obserwuje się u niemowląt spędzających dużo czasu w pozycji na plecach, co jest zalecane w profilaktyce Syndromu Nagłej Śmierci Łóżeczkowej (SIDS). Jednocześnie warto pamiętać, że zbyt mała ilość czasu spędzanego na brzuchu może sprzyjać rozwojowi tej deformacji.
Plagiocefalia
Plagiocefalia, nazywana także spłaszczeniem jednostronnym lub skośnogłowiem, objawia się asymetrią kształtu głowy. Jedna jej strona jest wyraźnie bardziej spłaszczona niż druga. Najczęściej wynika z utrwalonej preferencji układania główki po jednej stronie. Może być również związana z ograniczoną ruchomością szyi, np. w przebiegu kręczu szyi. Duże znaczenie ma wczesna obserwacja dziecka i odpowiednie działania wspierające rozwój dziecka.
Brachycefalia asymetryczna
Brachycefalia asymetryczna łączy cechy brachycefalii i plagiocefalii (główka dziecka jest jednocześnie poszerzona i niesymetryczna). Jest to bardziej złożona forma deformacji ułożeniowej, która może wymagać dużo uważniejszej obserwacji, oraz indywidualnie dobranego wsparcia, aby zapewnić dziecku prawidłowy rozwój i komfort.
Diagnostyka i leczenie
Wczesne rozpoznanie deformacji czaszkowych oraz szybkie wdrożenie odpowiednich działań mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju dziecka.W przypadku zauważenia nieprawidłowości pediatra może zalecić konsultację ze specjalistą, takim jak ortopeda lub neurochirurg dziecięcy, aby dokładnie ocenić kształt główki i zaplanować dalsze postępowanie.
W wielu sytuacjach skutecznym wsparciem okazują się proste zmiany w codziennej opiece, takie jak odpowiednie pozycjonowanie niemowlęcia, które pomaga równomiernie rozłożyć nacisk na czaszkę. Szczególnie ważne jest także wprowadzanie czasu spędzanego na brzuchu podczas aktywnej zabawy, co wspiera rozwój mięśni i pomaga zapobiegać pogłębianiu się spłaszczeń.
W bardziej zaawansowanych przypadkach może być wskazane zastosowanie specjalistycznych kasków ortopedycznych. Tego rodzaju ortezy wspierają naturalny wzrost czaszki, tworząc przestrzeń w miejscach wymagających korekcji. Terapia kaskowa jest zazwyczaj rekomendowana dla dzieci z co najmniej umiarkowanym stopniem deformacji, najczęściej między 4. a 12. miesiącem życia, kiedy kształtowanie główki jest najbardziej efektywne.
Kask korekcyjny z dofinansowaniem NFZ – skuteczna terapia
Od stycznia 2024 r. kaski korekcyjne mogą być częściowo refundowane przez NFZ. Refundacja przysługuje jednorazowo, dzieciom od 4 do 12 msc życia, z ciężkim lub bardzo ciężkim stopniem plagiocefalii lub brachycefalii, które mimo terapii fizjoterapeutycznej konwencjonalnej nie uzyskują zadowalających efektów terapeutycznych. Wniosek na ww. zaopatrzenie ortopedyczne – K.05.01 może wystawić:
- lekarz chirurg dziecięcy
- lekarz chirurg ogólny
- fizjoterapeuta ze specjalizacją
- lekarz neurochirurg
- lekarz ortopeda- traumatolog
- lekarz rehabilitacji
Wysokość refundacji NFZ to 70% z limitu finansowania 5000 zł, czyli 3500 zł.
